Dự thảo Hiếp pháp chuyển tiếp của Libya

Posted on Aug 25, 2011 in Bài viết thành viên | No Comments

Nguyễn Hoàng Lan
Nguồn:
Hường’s Blog

Hiện tại (ngày 22 tháng 8 ) các nhóm bên Libya vẫn còn đang đánh nhau. Tôi không mê chuyện đánh đấm – hi vọng các cuốc chiến sẽ chấm dứt nhanh cho dân thường được nhờ. Nhưng có một điều tôi thấy thú vị, muốn bình luận, là việc Hội đồng quốc gia chuyển tiếp (Transitional National Council) đã chuẩn bị trước cả bản dự thảo Hiến pháp.

Bản dự thảo này dự tính Quốc hội lập hiến sẽ được bầu – dù rằng trong giai đoạn chuyển tiếp không biết cử tri bầu ra Quốc hội lập hiến này là những ai, toàn dân hay bầu gián tiếp. Dù sao vẫn khá hơn là được chỉ định từ trên xuống bởi một nhóm người. Ở nước mình vừa rồi thông qua Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp cái rụp, dân tình chẳng ai biết ai ra ai.

Sau 3 tháng, bản dự thảo Hiến pháp sẽ được đưa ra cho dân Libya phúc quyết. Tiến bộ quá – hơn hẳn mấy anh đang cố tình lờ đi chuyện phúc quyết.

Sau khi Hiến pháp được thông qua, Hội đồng lâm thời sẽ tổ chức bầu cử Quốc hội và Hành pháp, dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc.

Sau khi Quốc hội và chính phủ mới được bầu ra, Hội đồng chuyển tiếp sẽ giải tán. Điều 29 của bản dự thảo này không cho phép thành viên của hội đồng quốc gia chuyển tiếp và chính phủ lâm thời ứng cử Tổng thống hoặc được đề cử làm bộ trưởng. Quả là một ý thú vị, bởi vì như vậy tránh được chuyện các lãnh đạo lâm thời cố tình soạn Hiến pháp mới theo hướng có lợi cho cá nhân các ông bà ấy. Có điều bất cập của đề xuất này, nhưng ít nhất nó cũng chứng tỏ hội đồng lâm thời hiện tại muốn tỏ ra sự trung dung, vô vụ lợi.

Tất nhiên đây chỉ là bản dự thảo. Dự định bao giờ cũng hay, nhưng đến lúc thực hiện thì còn tùy thời thế, hoàn cảnh, con người. Lịch sử cho thấy nhiều trường hợp các cá nhân khi ở vị trí đối lập nói một kiểu, lên nắm quyền bắt đầu nói chuyện kiểu khác. Nên, cứ đợi xem.

Có điều, trong khi nước người ta đang nội chiến mà còn nghĩ được những điều như thế, thì ở ta, lúc nào cũng tự ca ngợi “ổn định chính trị,” mà không ra nổi những chủ trương và cơ chế đẩy mạnh quyền của dân, cụ thể là cơ chế phúc quyết hiến pháp. Đó chẳng phải là điều đáng suy nghĩ sao?

22/08/2011

***

Thoughts on the Draft Transitional Constitution for Libya

Tom Ginsburg

As the tides shift in Libya, the rebels have released a draft constitution for the transitional period. It calls for a democratic political regime (Art. 4), accession to human rights instruments (Art. 7—Libya is already a member of all the core international instruments) and the rule of law (Arts. 6 and 11). Article 1 provides that Sharia is to be “the principle source of legislation” and that Arabic is the official language; there is no mention of the Berber language Tamazight, though minority linguistic and cultural rights are to be preserved.The most important operative portion of the text will be that on the governance structure. The Transitional National Council is the supreme authority, deriving legitimacy from the February 17 Revolution. It is to be composed of representatives of the local councils that have been established in rebel-held areas. The Council will operate through an executive office that seems equivalent to a cabinet; its chair can be dismissed by the Council.

Of central important is the timeline for writing the ultimate constitution. The constitutional assembly is to be elected by secret ballot; the electorate for this body is unclear in translation (“outside the members of the Transitional National Council” may simply mean that the Council members cannot run). The assembly will have to propose a constitution within three months for public referendum within an additional month. There is some ambiguity as to the time period for redrafting in case of rejection by the people; it would be ideal to be clear that the assembly has another three months in the case of rejection. Elections for the legislature and executive will then be organized by the Council, under the supervision of the United Nations. After the parliament is convened, the Council will cease to operate.

One provision that might need to be slightly recrafted is Art. 29 (which puzzlingly is repeated as Art. 33), a prohibition on the members of the Council, the interim government, or the local councils from running for the presidency of the state, or serving as a minister or member of the legislative council. This is an admirable instinct, designed to prevent self-interest in the crafting of the ultimate constitution. It has been used on occasion in other drafting contexts to approximate “veil of ignorance” rules. However, I have two suggestions. First, note how the provision already assumes that the ultimate constitution will be presidential in character, or at least have a presidency. The constitution-makers should be free to produce a parliamentary system should they choose; if the presidency is only symbolic, it may be less important to keep the interim leaders, who will likely be seen as heroes if they succeed, away from this office. Second, the extension of the prohibition to members of the local councils may be too broad. That will prevent anyone with experience in governing during the transitional period from assuming national office in the ultimate government that emerges. Preventing self-interest in constitutional design is important, but it will also be necessary to find people with actual governing experience, and the clause should not be too broadly drawn.

–TG

Leave a Reply

Tập Hợp Thanh Niên Dân Chủ không chịu trách nhiệm về những thông tin, hoạt động hay bài viết
về Tập Hợp nếu các thông tin không được đăng tải chính thức trên trang thtndc.info.