Hệ thống bầu cử Nam Phi: Di sản của Mandela

Huệ Đăng chuyển ngữ, CTV Phía Trước
Hendrik Hertzberg
, The New Yorker

 

Một tượng đài đạo đức và chính trị như Nelson Mandela thường chỉ xuất hiện một hoặc hai lần trong vòng 100 năm. Trong thế kỉ 20, người duy nhất chúng ta có thể so sánh là Mohandas K. Gandhi. Vào thế kỉ 19 thì có Abraham Lincoln. Vậy còn trong thế kỉ 18 là ai? Mandela thường được người dân nước mình gọi là Geogre Washington nhưng cũng là James Madison của Nam Phi.

South Africa voteSau khi được phóng thích sau 27 năm bị cầm tù vào năm 1990, Nelson Mandela bắt đầu trải qua 4 năm cực kì quan trọng trong cuộc đời ông, trong đó gồm các cuộc đàm phán, các cuộc tranh cãi và thiết lập một bản hiến pháp cho một quốc gia cộng hòa đa sắc tộc. Tất cả những việc làm đó đối với ông chỉ có một tâm nguyện duy nhất: Để định hình cho một diện mạo Nam Phi mới. Chính vì những năm này – những năm ảnh hưởng sâu sắc hơn bất kì thời điểm nào trước đó mà Mandela đã trải qua – đã tạo nên một tượng đài vĩ đại về cả chính trị lẫn một con người có tâm hồn sâu sắc.

 

“Mandela đã chọn con đường hòa giải và hòa bình ngay từ những ngày đầu thực hiện công việc vĩ đại này”, Anthony Lewis viết trên tờ The New York Times trong năm 1994, ngay trước lễ nhậm chức Tổng thống nước Công hòa Nam Phi của Chủ tịch Đảng African National Congress. “Một tinh thần đầu tranh toàn diện dựa trên hòa bình và hòa giải được thể hiện rõ ràng qua các cuộc đàm phán và chiến dịch tranh cử“, Lewis viết.

“Hiến pháp mới được soạn thảo chủ yếu bởi các luật sư của đảng ANC và Đảng Quốc gia, và hiến pháp đảm bảo các quyền cho người da trắng và các dân tộc thiểu số khác. Bản hiến pháp này đã chỉ ra chi tiết các quyền và có hẳn một Tòa án Hiến pháp để thực thi nó.

Điều quan trọng nhất đó chính là việc các nhà đàm phán đã nhất trí tiến hành bầu cử trên cơ sở đại diện tỷ lệ. Giống như hệ thống bầu cử ở Anh và Hoa Kỳ, những nhà lập pháp được bầu bởi các tỉnh thành. Hệ thống bầu cử đại diện sẽ tăng số lượng đại diện người da trắng bởi số ghế ở quốc hội, tương đương với số thành viên ở các đảng.

ANC đã đồng ý mặc dù họ biết rằng họ sẽ có ít cơ hội chiến thắng hơn. Nhưng trong một báo cáo nghiên cứu của Trung tâm Biểu quyết và Dân chủ ở Washington cho biết, các nhà lãnh đạo nhận ra rằng hệ thống bầu cử khu vực sẽ “gây ra bất ổn trong thời gian dài”.

Mandela gặp phải một vài sự đối lập ở điểm này, đặc biệt không chỉ chủ yếu từ các chiến binh – những người luôn muốn giảm đại diện của các cử tri da trắng mà hầu hết người dân gốc châu Phi đều muốn một hệ thống với quyền làm chủ do mình quyết định. Nhưng, cuối cùng các bên đều đồng ý và chấp nhận phương thức tỷ lệ đại diện là hợp lý nhất.

Trong những năm gần đây, hệ thống bầu cử đại diện được sử dụng ở Nam Phi luôn bị chỉ trích vì thất bại trong việc tạo ra kết nối mạnh mẽ giữa các nghị sĩ và cử tri, chính điều này đã có nhiều lời khuyên cho rằng, hệ thống bầu cử ở Nam Phi nên chuyển sang hệ thống bầu cử giống như ở Đức hay New Zealand, trong đó vẫn cho phép các đảng chính trị nhỏ hơn được có ghế trong quốc hội nhưng vẫn giữ nghiêm ngặt quy định giữa các đảng chính trị quốc gia. Nhưng, trước khi chỉ trích, chúng ta nên nhìn rõ vấn đề hơn.

Lewis nói thêm:

“Hoa Kỳ có thể nhìn vào Nam Phi và suy nghĩ về nền chính trị của mình. Nam Phi xếp hàng hàng giờ đồng hồ để xác định quyền biểu quyết; một nửa người dân Mỹ không bận tâm tới điều đó. Ở đó, những nạn nhân của sự đàn áp trước đây ủng hộ những người nắm giữ quyền lực của họ, ở đây nền chính trị của chúng ta ngày càng bị chia rẽ và thù hận. Họ sử dụng đại diện để giảm thiểu xung đột, nhưng chúng ta lại chế giễu một Lani Guinier, người đã nghĩ rằng chúng ta nên xem xét hình thức để có thể đưa ra những điều tốt cho đất nước chúng ta”.

Những từ ngữ này đã được viết từ 20 năm trước, nhưng dường như nó có thể viết cho những gì đang xảy ra ở thời điểm hiện nay.

© 2013 Bản tiếng Việt TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC – www.phiatruoc.info

Leave a Reply

Tập Hợp Thanh Niên Dân Chủ không chịu trách nhiệm về những thông tin, hoạt động hay bài viết
về Tập Hợp nếu các thông tin không được đăng tải chính thức trên trang thtndc.info.