Việt Nam và khát vọng nhân quyền

Nguyễn Tiến Trung đã sang Canada và gặp Thủ tướng Stephen Harper để vận động cho nhân quyền ở Việt Nam trước khi ông Harper đi Hà Nội dự APEC


“…Việc xây dựng một thế giới trong đó con người được tự do ngôn luận và tín ngưỡng, không còn phải chịu nỗi sợ hãi và cùng cực được coi là nguyện vọng cao cả nhất của loài người. Nhân quyền phải được pháp luật bảo vệ để mỗi người không buộc phải nổi loạn như là biện pháp cuối cùng để chống lại chế độ cường quyền và áp bức…”

Những lời trên nằm trong lời mở đầu bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân Quyền của Liên Hiệp Quốc, được thông qua ngày 10/12/1948.

Gần 60 năm trôi qua, bản Tuyên ngôn vẫn không ngừng vang vọng, nhắc nhở mọi người và lãnh đạo các quốc gia “phấn đấu thúc đẩy mọi người tôn trọng và thực hiện các quyền cũng như những tự do cơ bản của con người”.

Ngày 2/9/1945, tại quảng trường Ba Đình, bản Tuyên ngôn độc lập có ghi rõ “quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” của nhân dân, bắt đầu một giai đoạn mới trong cuộc trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trong khuôn khổ bài viết này, tôi muốn so sánh tình trạng nhân quyền tại Việt Nam thời kỳ Pháp thuộc và thời điểm bây giờ tại Việt Nam.

Quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí

Thời kỳ đầu của chế độ thuộc địa, trí thức Việt Nam muốn tìm hiểu và đọc những tác phẩm trình bày những tư tưởng dân chủ, tiến bộ của Montesquieu và Rousseau, bị chính quyền thực dân xem là “phiến loạn”. Trong suốt thời Pháp thuộc, người Việt Nam không được tự do xuất bản báo tiếng Việt. Muốn xuất bản thì phải xin phép và chỉ được đăng tải những điều mà chính quyền thực dân cho phép.

Ngày nay, khi người dân Việt Nam tìm hiểu và nói về dân chủ, nhân quyền lại bị chính quyền Việt Nam cho là “phản động”. Điều 69 Hiến pháp đã ghi rõ “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí…”, nhưng trên thực tế chưa hề có một tờ báo, đài phát thanh hoặc truyền hình tư nhân nào ở Việt Nam.

Ngay cả báo chí trong nước hiện nay, nếu đưa tin về tham nhũng “thật” quá cũng bị đình bản như trường hợp các báo đưa tin về Thống đốc ngân hàng Lê Đức Thúy vừa rồi.

Vậy là “quyền được nói” của nhân dân Việt Nam chưa hề có sự tiến bộ đáng kể nào so với thời Pháp thuộc.

Quyền tự do học tập

Tháng 3/1907, cụ Phan Châu Trinh cùng một số trí thức đã sáng lập ra trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Đây là trường đầu tiên người Việt Nam tự quyết định chương trình học. Học sinh không phải học như vẹt “tổ tiên chúng ta là người Gô-loa” nữa. Đến tháng 11/1907, chính quyền thực dân ra lệnh đóng cửa trường vì cho rằng đây là ” hành động chính trị chống lại chế độ thuộc địa”.

Ngày nay, trường đại học nào của Việt Nam cũng bị bắt buộc phải dạy những môn như Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học… theo chương trình định sẵn của Bộ Giáo dục – Đào tạo.

Đối với cấp phổ thông thì chỉ có một chương trình duy nhất cho tất cả các trường. Sinh viên, học sinh Việt Nam chỉ được phép học và nói lại như trong giáo trình, không có quyền phản biện. Đối với những môn học xã hội khác như lịch sử, văn học cũng vậy.

Khách quan mà nói, quyền tự do học tập đã có những tiến bộ so với thời Pháp thuộc nhưng chúng ta vẫn còn một khoảng cách rất xa so với các quốc gia dân chủ, tiến bộ. Cũng vì lý do đó mà ngay cả con cháu các vị lãnh đạo đều tìm đường ra nước ngoài học, và đa số các bạn học sinh – sinh viên đều mong muốn đi du học.

Quyền tự do cư trú, tự do đi lại

Vào thờ kỳ Pháp thuộc, khi đi lại từ “kỳ” này sang “kỳ” khác, dân ta phải xin phép và trình thẻ căn cước. Còn bây giờ, đi đâu ở đâu cũng phải khai báo tạm trú, tạm vắng, rồi phải có sổ hộ khẩu. Điều này vi phạm nghiêm trọng điều 68 Hiến pháp: “Công dân có quyền tự do đi lại và cư trú ở trong nước…”. Có thể nói quyền tự do cư trú và tự do đi lại là một bước lùi, vì ngay cả thời phong kiến, người dân có quyền tự do đi lại mà không phải khai báo gì.

Quyền tự do chính trị

Những người công nhân thời Pháp thuộc không được phép thành lập nghiệp đoàn để bảo về quyền lợi chính đáng của họ.

Hội đồng dân cử thời kỳ Pháp thuộc chỉ là cơ quan tư vấn, hoàn toàn không được thảo luận về các vấn đề chính trị và không được phép quyết định. Nhân dân Việt Nam cũng không được hưởng quyền phổ thông đầu phiếu tự do và công bằng.

Việc thành lập chính đảng thời kỳ Pháp thuộc bị cấm tuyệt đối. Ngay cả đảng Cộng sản Việt Nam cũng phải lén lút thành lập tại Hồng Kông vào ngày 3/2/1930. Trong suốt thời gian kháng chiến chống Pháp, đảng viên các đảng như đảng Cộng sản Việt Nam (do chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo), Việt Nam Quốc Dân Đảng (lãnh đạo là cụ Nguyễn Thái Học), Đại Việt Quốc Dân Đảng (lãnh đạo là cụ Trương Tử Anh),… đã hi sinh để bảo vệ quyền độc lập của dân tộc và quyền tự do của nhân dân Việt Nam.

Thế nhưng ngày nay, khi đã giành lại được độc lập dân tộc, đảng Cộng sản lại thi hành chính sách giống như thực dân Pháp ngày xưa.

Công nhân hiện nay không hề được quyền tham gia hoặc thành lập nghiệp đoàn độc lập. Công đoàn hiện nay là một tổ chức của đảng Cộng sản. Những người lãnh đạo công đoàn không hề do công nhân lựa chọn. Các cuộc đình công vừa qua của công nhân bị chính quyền cho là bất hợp pháp, không hề khác thời thực dân.

Đại biểu Quốc hội hiện nay hoàn toàn do đảng Cộng sản lựa chọn thông qua Mặt trận Tổ Quốc, một bộ phận của đảng Cộng sản. Nhân dân Việt Nam chỉ được quyền đi bỏ phiếu chứ không hề được quyền ứng cử. Trên lý thuyết thì Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất, nhưng thực tế thì đến giờ này, Quốc hội chỉ là một công cụ của đảng Cộng sản mà thôi.

Các chính đảng mới ra đời tại Việt Nam hiện nay như đảng Dân Chủ XXI do giáo sư Hoàng Minh Chính làm tổng thư ký, giáo sư Trần Khuê làm phó tổng thư ký, đảng Thăng Tiến với luật sư Lê Thị Công Nhân là phát ngôn viên bị chính quyền Việt Nam bao vây, đàn áp, khủng bố tinh thần đảng viên. Không biết khi hành động như vậy, đảng Cộng sản Việt Nam có nhớ lại những ngày đảng viên cộng sản bị chính quyền thực dân đàn áp ?

Dân chủ, nhân quyền, pháp trị tất thắng

Ngày xưa, thực dân Pháp vi phạm nhân quyền với dân Việt Nam, “tuyệt đối không cho nhân dân ta một chút tự do dân chủ nào” (trích Tuyên ngôn độc lập). Ngày nay, những người lãnh đạo đảng cộng sản là người Việt Nam, lại vi phạm quyền làm người, quyền làm công dân của nhân dân Việt Nam.

Là một thành viên của Liên Hiệp Quốc từ năm 1977, Việt Nam có nghĩa vụ thực thi và luật hóa những điều khoản của bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân Quyền, cũng như Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị mà chính quyền Việt Nam đã ký kết ngày 24/9/1982.

Vậy mà khi các quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc nhắc nhở Việt Nam về vấn đề vi phạm nhân quyền, những người lãnh đạo đảng Cộng sản lại cho rằng quốc tế đang can thiệp nội bộ, trong khi không hề có hành động thiết thực tuân thủ Công ước quốc tế để cải thiện tình trạng nhân quyền của nhân dân Việt Nam.

Ngày xưa, thực dân Pháp là giặc ngoại xâm. Ngày nay, những đảng viên cộng sản độc quyền, lạm quyền, tham nhũng là giặc nội xâm.

Từ xưa đến nay, nhân dân Việt Nam hễ “có giặc đến nhà là đàn bà phải đánh”. Với truyền thống bất khuất như vậy, liệu “giặc nội xâm” có thể tồn tại bao lâu nữa?

Chính nghĩa của thời đại bây giờ là dân chủ, nhân quyền, pháp trị, mà chính nghĩa thì trước sau gì cũng sẽ giành thắng lợi cuối cùng.

Nguyễn Tiến Trung
Sinh viên du học tại Pháp

Leave a Reply

Tập Hợp Thanh Niên Dân Chủ không chịu trách nhiệm về những thông tin, hoạt động hay bài viết
về Tập Hợp nếu các thông tin không được đăng tải chính thức trên trang thtndc.info.